ليكن همه اينها افراد و يا اجزاء ماده هستند و ماده بى نياز است . در حالى كه ديگر ماده كجاستء هر چه ماده هست همين است كه در ضمن در و ديوار و زمين و هوا و خلاصه جماد و نبات و حيوان و انسان است و اينها هم همه محتاج برون خود . فلته ها چگونه در خارج توجيه مى شوند ؟ 3 - اگر حركت ماده ذاتى بوده به طور جبر درونى و بدون نياز به عامل خارجى به طرف كمال متوجه باشد بايد اين همه فلته كه بر خلاف حركت تكاملى ماده هستند پديد نيايند ، چه بسيار نطفه‌ها كه جنين كاملى نمىشوند ، و چه بسا بذرها و هسته‌ها كه خوشه و درخت نمىشوند و همچنين . . . معلوم مىشود كه فقط استعداد و زمينهء حركت در ماده مىباشد و به تعبير ديگر به صورت مقتضى است نه به طور علّى كه ذات ماده به خودى خود علت تامهء حركت باشد ، اگر علت تامه براى حركت بود هيچ مانعى نمىتوانست جلو حركتش را بگيرد و نياز به هيچ كمك خارجى هم نداشت . اينكه مىتواند عوامل برون از ذات شىء ، در او تصرف كند و حركتش را متوقف كند يا به قهقرا ببرد دليل اين است كه حركت ماده فقط معلول ذات ماده نبوده معلول ذات و عوامل ديگر است . باز هم شما مىگوئيد : علت پيدايش اين فلته عدم اجتماع شرايط حركت است ، اگر شرايط حركت هسته و بذر و غيره جمع بود فلته به